Dòng chảy FDI toàn cầu: Áp lực đối thủ và cơ hội nào cho Việt Nam?

Mỹ hiện chiếm gần 1/3 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, mức thuế suất 20% không chỉ giúp duy trì lợi thế cạnh tranh, mà còn kích hoạt dòng vốn FDI và chuyển dịch đơn hàng vào Việt Nam. Bên cạnh ưu thế về vị trí địa lý, Việt Nam còn ghi điểm nhờ chi phí lao động hợp lý, chất lượng lao động ngày càng cải thiện, hạ tầng đang được nâng cấp, cùng nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư.

Cũng theo khảo sát của JETRO năm 2024, 15.6% doanh nghiệp sản xuất, chủ yếu từ Nhật Bản và Trung Quốc, đã chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động sang ASEAN, trong đó Việt Nam chiếm tỷ lệ cao nhất, đạt 24.8%. Không chỉ vậy, theo báo cáo của DHL, Việt Nam đứng thứ hai trong danh sách các điểm đến nhận dòng đơn hàng rời khỏi Trung Quốc, chiếm hơn 27% quyết định tái định vị chuỗi cung ứng trong ngành điện tử tiêu dùng và thiết bị công nghiệp.

Cùng với lợi thế FTA đa phương, Việt Nam còn thúc đẩy cải cách hành chính số hóa, áp dụng quy trình "hậu kiểm" thay cho "tiền kiểm", đơn giản quy trình cấp phép đầu tư theo cơ chế mở của Chính phủ. Việc sắp xếp lại địa giới hành chính đang hình thành các siêu thủ phủ công nghiệp lớn, tạo nền tảng phát triển các vùng logistics và khu công nghiệp quy mô quốc tế như TP. Hồ Chí Minh mở rộng, Đồng Nai hay Vĩnh Phúc.

Thực tế cho thấy, nhiều tập đoàn vẫn đang tiếp tục gia tăng đầu tư và khẳng định cam kết dài hạn tại Việt Nam như Lego với hơn 1,3 tỷ USD tại TP.HCM (Bình Dương cũ), Nestlé mở rộng nhà máy tại Đồng Nai, Coca‑Cola xây nhà máy LEED Gold tại Tây Ninh, trong khi Syre – tập đoàn dệt may hàng đầu Thụy Điển đặt cược 1 tỷ USD vào Gia Lai.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích của công ty Chứng khoán ACB (ACBS) cũng lưu ý rằng phần lớn ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (ngoại trừ nông, lâm, thủy sản) có tỷ lệ nhập khẩu nguyên vật liệu rất cao, đặc biệt đối với doanh nghiệp FDI. Vì vậy, tiêu điểm trong thời gian tới sẽ là đàm phán rõ ràng về định nghĩa “hàng trung chuyển” và tỷ lệ thuế trung chuyển áp dụng, nhằm giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu và hấp thụ vốn đầu tư hiệu quả.

Hấp thụ vốn FDI không chỉ là chính sách, cần hệ sinh thái tài chính phù hợp

Để tận dụng hiệu quả dòng vốn ngoại, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện năng lực hấp thụ vốn, đặc biệt là ở chính sách trung chuyển và hệ sinh thái tài chính hỗ trợ doanh nghiệp FDI. Trong xu hướng này, một số ngân hàng thương mại trong nước đã chủ động phát triển các mô hình tài chính chuyên biệt dành cho khối doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Đơn cử như Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), đơn vị đang triển khai hệ sinh thái tài chính toàn diện, giúp rút ngắn khoảng cách giữa “lợi thế tiềm năng” và “giá trị thực tế” thông qua tám thế mạnh cốt lõi.

ACB hiện là ngân hàng nội địa có xếp hạng tín nhiệm cao nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, phản ánh năng lực tài chính vững vàng và khả năng quản trị rủi ro vượt trội. Bên cạnh đó, ngân hàng này còn giữ vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực bán lẻ trong khối ngân hàng tư nhân, từ đó có lợi thế trong việc thấu hiểu hành vi tiêu dùng và nhu cầu tài chính nội địa. Với mạng lưới hơn 400 điểm giao dịch trải rộng trên toàn quốc, đặc biệt tại các vùng kinh tế trọng điểm về FDI, ACB nằm trong top 2 ngân hàng có hệ thống phân phối lớn nhất, thuận tiện cho việc tiếp cận và phục vụ các doanh nghiệp ngoại.

Ngân hàng cũng áp dụng chính sách giá cạnh tranh, ổn định và minh bạch, được thiết kế riêng theo từng phân khúc doanh nghiệp FDI. Bộ sản phẩm tài chính chuyên biệt bao gồm tài khoản đa tiền tệ, tài trợ thương mại, giao dịch ngoại hối, các công cụ phòng vệ rủi ro tỷ giá và lãi suất với kỳ hạn linh hoạt lên đến 5 năm, dịch vụ bảo lãnh, kết nối hệ thống ERP và nhiều giải pháp tối ưu khác. Trong lĩnh vực ngân hàng số, ACB là một trong những đơn vị tiên phong phát triển các nền tảng thanh toán hiện đại, đáp ứng nhu cầu giao dịch cả nội địa và quốc tế.

Không dừng lại ở vai trò cung ứng dịch vụ tài chính, ACB còn thể hiện sự am hiểu sâu sắc về môi trường đầu tư và chính sách địa phương. Ngân hàng đã thiết lập mối liên kết chặt chẽ với hơn 20 khu công nghiệp lớn trên toàn quốc. Đặc biệt, đội ngũ chuyên viên tư vấn đầu tư của ACB đều là những người có năng lực song ngữ và đa ngữ (Anh, Trung, Hàn...), đảm nhiệm việc hỗ trợ nhà đầu tư ngoại từ giai đoạn khảo sát thị trường cho đến khi chính thức đi vào vận hành. Mô hình "ngân hàng đồng hành" mà ACB theo đuổi đã mở rộng vai trò của một định chế tài chính, trở thành đối tác chiến lược, đồng hành lâu dài cùng sự phát triển của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Đặc biệt, ACB đã đóng gói các sản phẩm tín dụng, được thiết kế chuyên biệt cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, đảm bảo đa dạng hình thức vay, dễ dàng tiếp cận với tiêu chí phù hợp với doanh nghiệp nước ngoài. Ngân hàng cũng cũng đã sát cánh cùng doanh nghiệp thông qua chương trình "La bàn giữa biến động" với những phân tích kịp thời và cụ thể: cập nhật thông tin thị trường tài chính đa ngôn ngữ Việt, Anh, Hoa; khuyến nghị các giải pháp phòng vệ rủi ro tỷ giá, lãi suất đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu, FDI chịu rủi ro tỷ giá hoặc lãi suất cho nguồn thu, thanh toán, vay nợ bằng ngoại tệ, VND cho các khoản ngắn hạn và trung dài hạn. Bên cạnh đó, ACB triển khai các chương trình ưu đãi “Tỷ giá cạnh tranh – Đồng hành xuất khẩu ưu đãi tỷ giá đến 150 điểm dành cho khách hàng xuất khẩu hoặc Ngày vàng chuyển tiền quốc tế ưu đãi phí dành cho khách hàng nhập khẩu với mức phí đồng giá chỉ 9,9 USD/ giao dịch.

Ông Ngô Tấn Long – Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng ACB cho biết: "Chúng tôi mong muốn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận với nguồn vốn và không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để tăng trưởng. Bên cạnh đó, hệ sinh thái toàn diện các dịch vụ tài chính của ACB cũng sẽ giúp doanh nghiệp phòng vệ rủi ro trước những biến động của nền kinh tế", ông Long nhấn mạnh.