Đảng và Nhà nước ta đã xác định đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng “chuyển dần từ dựa vào gia tăng số lượng các yếu tố đầu vào của sản xuất sang dựa vào tăng năng suất, chất lượng lao động, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có những công cụ định lượng nhằm đánh giá khách quan hiện trạng, từ đó đưa ra định hướng và giải pháp phù hợp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Ở cấp quốc gia, từ năm 2017, Chính phủ đã sử dụng chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) xây dựng và công bố hằng năm. Ở cấp địa phương, Việt Nam là một trong số ít quốc gia tiên phong triển khai Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Sau giai đoạn thử nghiệm năm 2022, PII đã chính thức áp dụng trên toàn quốc từ năm 2023.

PII được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, với phương pháp luận và mô hình do WIPO chuyển giao. Các chuyên gia độc lập của WIPO đã kiểm chứng, khẳng định PII đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế về thống kê và phương pháp, trở thành công cụ đáng tin cậy trong đánh giá đổi mới sáng tạo ở cấp địa phương. Hiện nay, ngoài Việt Nam, chỉ có Ấn Độ, Trung Quốc và Colombia phát triển chỉ số này.

Ngay sau khi công bố, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động nghiên cứu, phân tích và đưa kết quả PII vào thực tiễn quản lý, coi đây là cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, thực thi chính sách, xác định điểm mạnh, điểm yếu và tiềm năng phát triển. Tổng Giám đốc WIPO cũng ghi nhận PII Việt Nam đang tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tinh thần học hỏi tích cực giữa các địa phương.

Tại Hội thảo quốc tế ngày 25/9 vừa qua, WIPO đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam, đồng thời cho biết nhiều quốc gia khác đang quan tâm, học hỏi kinh nghiệm từ mô hình này.

Trong khuôn khổ sự kiện công bố kết quả PII năm 2025, Top 5 địa phương dẫn đầu đã được vinh danh. Cụ thể, Hà Nội tiếp tục giữ vị trí số 1 năm thứ ba liên tiếp với 18/52 chỉ số dẫn đầu cả nước, khẳng định vai trò đầu tàu về phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. TP Hồ Chí Minh giữ vững vị trí thứ 2, dẫn đầu trụ cột cơ sở hạ tầng và 13 chỉ số. Quảng Ninh lần đầu vươn lên vị trí thứ 3, dẫn đầu 7 chỉ số. Hải Phòng đứng thứ 4, nổi bật ở trụ cột Thể chế. Huế góp mặt trong Top 5 nhờ thế mạnh về vốn con người và dịch vụ.

Theo Bộ KH&CN, kết quả chi tiết của PII 2025 sẽ được công bố trên chuyên trang chỉ số PII thuộc báo điện tử VnExpress, nhằm tạo điều kiện cho các địa phương tiếp tục theo dõi, phân tích và triển khai giải pháp phát triển.