NSND Thanh Hoa tên thật là Nguyễn Thị Thanh, sinh năm 1950 ở Hà Nội. Bố bà là nghệ sĩ tại trường Thiếu sinh quân, còn mẹ là người lái đò ở chùa Hương.

Từ bé, Thanh Hoa đã tỏ ra đam mê với ca hát. Năm 9 tuổi, bà đoạt giải Nhất cuộc thi giọng hát Hoạ mi của thị xã Hà Đông. Năm 16 tuổi, bà bắt đầu học ở Trường Âm nhạc Việt Nam và tốt nghiệp Trung cấp năm 1970. Sau khi tốt nghiệp, Thanh Hoa trở thành ca sĩ của Đài phát thanh Giải phóng.

Sau khi đi dọc dãy Trường Sơn để ca hát phục vụ quân đội trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Thanh Hoa trở về công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam và làm việc tại đó cho đến lúc nghỉ hưu năm 2006.

NSND Thanh Hoa được mệnh danh là “Người đàn bà hát”, “Người đàn bà có giọng hát chiến thắng thời gian”. Với gần 60 năm gắn bó cùng âm nhạc, bà để lại nhiều dấu ấn riêng biệt trong sự nghiệp nghệ thuật của mình.

Trong hơn 35 năm gắn bó với Đoàn Ca nhạc - Đài Tiếng nói Việt Nam, NSND Thanh Hòa đã thu âm hơn 1.000 bài hát, gồm đồng ca, tốp ca, lĩnh xướng và gần 500 bài đơn ca – một con số mà bà cho là “khổng lồ” và không phải nghệ sĩ nào cũng có được.

Riêng về chủ đề Bác Hồ, NSND Thanh Hòa đã thể hiện tới khoảng 50 bài hát. Nhiều ca khúc bà được các nhạc sĩ gửi gắm và đích thân đề nghị thu âm, như “Bác Hồ - Một tình yêu bao la”, “Em chọn lối này”, “Ca dao em và tôi”.... Trong đó, có nhiều ca khúc được khán giả yêu thích và yêu cầu thường xuyên như “Tàu anh qua núi”, “Mùa xuân làng lúa làng hoa”, “Em đi làm tín dụng”, “Bài ca người trồng lúa”, “Tình yêu của đất và nước”… Mỗi bài hát đều gắn với một kỷ niệm riêng, từ “Chiều nắng” đến “Lá cờ Đảng”, “Màu cờ tôi yêu”, “Người Mèo ơn Đảng”…

Ở tuổi 75, NSND Thanh Hoa vẫn giữ được giọng hát lảnh lót, vang và đầy nội lực, cùng niềm đam mê chưa bao giờ nguội lạnh với sân khấu. Bà xem âm nhạc như hơi thở, như cách để sống trọn vẹn với chính mình và lan tỏa tình yêu cuộc sống đến khán giả. Ngoài ánh đèn sân khấu, nữ nghệ sĩ gạo cội tận hưởng cuộc sống bình dị bên căn nhà vườn tràn ngập cây trái, sự yêu thương, chiều chuộng của chồng,các con, cháu, coi sức khỏe và tinh thần lạc quan là điều quý giá nhất ở tuổi xế chiều.

Chia sẻ với phóng viên VOV.VN, NSND Thanh Hoa cho biết, nhiều người ngạc nhiên khi thấy bà ở tuổi 75 vẫn giữ được giọng hát vang và khỏe. Thậm chí, trong những chuyến lưu diễn nước ngoài, khán giả không khỏi bất ngờ khi thấy bà đứng trên sân khấu với phong thái đầy nhiệt huyết. Với bà, tuổi tác chưa bao giờ là rào cản.

Mỗi khi cất tiếng hát, bà đắm mình trong tác phẩm, coi đó là tiếng lòng thay cho nhiều người ca ngợi cuộc sống qua âm nhạc. NSND Thanh Hoa quan niệm, ca hát trước hết là để sống trọn vẹn với âm nhạc, hát cho chính mình, cho những người thân yêu và cho khán giả đã luôn đồng hành.

Chính niềm say mê ấy khiến bà chưa bao giờ nguội lạnh với sân khấu, dù từng nhiều lần nghĩ đến chuyện giã từ khi bước sang tuổi 50, rồi 60, 70. Tuy nhiên, gia đình – từ chồng đến các con – đều khẳng định bà không thể rời xa sân khấu.

Ngoài ca hát, cuộc sống đời thường của NSND Thanh Hoa rất giản dị, bình yên. Bà cùng chồng chăm chút cho khu vườn đầy cây trái như mít, nhãn, na, bưởi, hồng, vú sữa, sim, mận, táo, nho… mùa nào thức nấy, rau tự trồng, gà tự nuôi nên hầu như ít khi phải mua bên ngoài.

Khi không đi diễn, bà thường để mặt mộc, sống thoải mái, nhẹ nhàng. Trong gia đình, bà được chồng và các con cháu yêu thương, chiều chuộng, gọi là “nữ hoàng trong gia đình” hay “gấu mẹ vĩ đại”. Con gái ví bà như một “nhi đồng nhiều tuổi” bởi sự hồn nhiên, trẻ trung.

Ở tuổi U80, dù gặp một số vấn đề sức khỏe như đau lưng, huyết áp cao, bà vẫn chọn cách quên đi bệnh tật, hướng về những điều tích cực và tận hưởng cuộc sống bằng những điều mình yêu thích.