Điều chỉnh chính sách thuế thu nhập cá nhân, giảm gánh nặng cho người dân

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, các ý kiến tại tổ và tại hội trường đều thực tiễn, cụ thể, giúp cơ quan soạn thảo tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện hai dự thảo Luật. Đối với Luật Quản lý thuế (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nêu rõ các nhóm nội dung sẽ được tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý.

Thứ nhất, về tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát để đảm bảo thống nhất với Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Giao dịch điện tử, Luật Phá sản; đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa ba sắc luật có quan hệ chặt chẽ là Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Thuế VAT.

Thứ hai, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến để rà soát câu chữ, thuật ngữ, bảo đảm chuẩn xác và dễ hiểu.

Thứ ba, về bổ sung thu nhập cho công chức, người lao động ngành thuế tại khoản 5 Điều 9, Bộ Tài chính đã báo cáo cấp có thẩm quyền để chấp thuận chủ trương cho phép sử dụng ngân sách bố trí kinh phí hàng năm bổ sung thu nhập, tương tự mức hỗ trợ người làm công tác xây dựng pháp luật theo Nghị quyết 66.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cũng nêu các định hướng chỉnh lý quan trọng: Kê khai, tính thuế với hộ kinh doanh tại Điều 13 sẽ được làm rõ trách nhiệm hỗ trợ của cơ quan thuế; xây dựng công cụ gợi ý tờ khai dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử để đảm bảo thuận lợi và phù hợp nguyên tắc tự khai, tự nộp.

Hoàn thuế tự động, miễn giảm thuế tự động (Điều 18, 19) sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp điều kiện hạ tầng số, quy trình quản lý rủi ro và bảo đảm an toàn thông tin.

Kinh phí khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn (Điều 26) sẽ do ngân sách nhà nước chi trả.

Quyền hạn các cơ quan quản lý các khoản thu khác của ngân sách (khoản 6, 7 Điều 39) sẽ được chỉnh lý theo hướng chỉ kiến nghị áp dụng biện pháp cưỡng chế phù hợp.

Thẩm quyền xử phạt của Kiểm toán Nhà nước và cơ quan thanh tra (khoản 9, 10 Điều 39) không được mở rộng thêm để bảo đảm thống nhất với Luật Xử phạt vi phạm hành chính, Luật Kiểm toán, Luật Thanh tra.

Về các vấn đề được đại biểu đặt câu hỏi, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng làm rõ: quy định cho phép khai bổ sung hồ sơ khai thuế sau thanh tra, kiểm tra (khoản 5 Điều 12) nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động khắc phục sai sót theo tinh thần Nghị quyết 68, nhưng vẫn đảm bảo xử lý vi phạm khi làm tăng thuế phải nộp.

Liên quan nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng dự án đầu tư (khoản 7 Điều 17), giữ nguyên quy định là cần thiết để bên nhận chuyển nhượng nắm rõ nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, hạn chế rủi ro pháp lý và thất thoát ngân sách trong bối cảnh giao dịch M&A ngày càng gia tăng.

Với Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày các định hướng tiếp thu. Thứ nhất, việc phân quyền cho Chính phủ quy định thu nhập khác và điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh sẽ được sửa theo hướng: Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.

Thứ hai, thuế đối với cá nhân kinh doanh sẽ được rà soát để giảm nghĩa vụ thuế, hỗ trợ phát triển sản xuất - kinh doanh.

Thứ ba, về biểu thuế lũy tiến từng phần, sau các ý kiến đề nghị giữ 7 bậc thay vì 5 bậc, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu cùng các cơ quan của Quốc hội.

Thứ tư, các khoản miễn, giảm thuế đã được rà soát để đồng bộ với các nghị quyết mới ban hành như Nghị quyết 57, 68, 71, 72.

Về hiệu lực thi hành, dự kiến Luật có hiệu lực từ 1/7/2026; riêng các quy định liên quan cá nhân kinh doanh, biểu thuế lũy tiến và giảm trừ gia cảnh sẽ áp dụng từ 1/1/2026.

Đối với chính sách thuế liên quan chuyển nhượng vàng miếng, dự thảo Luật quy định thuế suất 0,1% trên giá trị chuyển nhượng từng lần. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh mục tiêu chính là điều chỉnh hành vi, hạn chế đầu cơ, giảm áp lực lên thị trường vàng và ngoại tệ. Thời điểm áp dụng sẽ được Chính phủ cân nhắc kỹ lưỡng.

Giảm trừ gia cảnh: mức mới phù hợp thực tiễn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết nâng mức giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế; 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Với mức mới, người có thu nhập 17 triệu đồng/tháng (không người phụ thuộc), 24 triệu đồng/tháng (1 phụ thuộc) hoặc 31 triệu đồng/tháng (2 phụ thuộc) vẫn chưa phải nộp thuế.

Về đề xuất giảm trừ theo vùng miền, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng lý giải: áp dụng theo vùng sẽ thiếu công bằng, phức tạp trong xác định nơi cư trú - làm việc, và có nguy cơ đánh thuế vào người thu nhập thấp.

Hiện thuế chuyển nhượng bất động sản vẫn áp dụng mức 2% giá trị chuyển nhượng, ưu điểm là đơn giản, dễ thực hiện. Bộ Tài chính đã nghiên cứu phương án thu theo chênh lệch thu nhập nhưng chưa đủ dữ liệu để áp dụng. Trong tương lai, khi dữ liệu đất đai số hóa và sàn giao dịch bất động sản của Chính phủ hoạt động, có thể chuyển sang phương pháp đánh đúng bản chất thu nhập.

Vấn đề thu thuế hộ kinh doanh được nhiều đại biểu quan tâm. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, phương pháp thu cơ bản không thay đổi so với trước, nhưng việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai là bắt buộc để tăng minh bạch. Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, số thu từ nhóm này tăng tới 64%, phản ánh thất thu trước đây rất lớn.

Hiện ngưỡng doanh thu chịu thuế đã tăng từ 100 triệu đồng/năm lên 200 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, yêu cầu quan trọng là phải tạo sự tương xứng giữa thuế của hộ kinh doanh và người làm công ăn lương để đảm bảo công bằng. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục tính toán lại ngưỡng và cách thu phù hợp hơn.

Ngoài ra, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục ghi nhận, nghiên cứu các đề xuất liên quan trái phiếu chính quyền địa phương, chuyển nhượng tín chỉ carbon, thuế bất động sản… nhằm hoàn thiện chính sách tối đa.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết, các đại biểu phát biểu tập trung vào yêu cầu sửa đổi luật để đáp ứng tiến trình chuyển đổi số toàn diện trong quản lý thuế, khắc phục bất cập của pháp luật hiện hành, thúc đẩy cải cách thuế và phát triển kinh tế tư nhân.

Đại biểu đánh giá cao việc sửa luật nhằm tăng vai trò điều tiết thu nhập, hướng tới công bằng xã hội, đồng thời đề nghị tiếp tục làm rõ các nội dung như: phân nhóm người nộp thuế; trách nhiệm các cơ quan trong quản lý thuế; quy định về khai, tính, ấn định thuế; hoàn thuế tự động; xử lý nợ thuế; phòng ngừa rủi ro và chống gian lận.

Các ý kiến cũng lưu ý việc bảo mật thông tin người nộp thuế, hoàn thành nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng dự án, quản lý thuế với kinh doanh trên nền tảng số và thương mại điện tử; đảm bảo phù hợp thực tiễn Việt Nam và thông lệ quốc tế.